صدای شرشر یا قل‌قل آب پشت داشبورد هنگام گاز دادن یعنی هوا وارد سیستم خنککاری شده و از رادیاتور بخاری رد میشود. علت‌ها، هواگیری پژو پارس و ۲۰۶ و وقتی که باید توقف کنید.
- صدای شرشر یا قل‌قل آب پشت داشبورد هنگام گاز دادن یعنی هوا وارد سیستم خنککاری شده و از رادیاتور بخاری (که پشت داشبورد است) رد میشود.
- علت معمولاً کم شدن آب رادیاتور است: نشتی، درِ منبع انبساط خراب، یا آبی که بعد از تعویض بدون هواگیری ریخته شده. در موارد بدتر، واشر سرسیلندر.
- رفعش: پر کردن آب و هواگیری. پژو پارس، ۴۰۵ و ۲۰۶ پیچ هواگیری دارند.
- اگر آمپر آب بالا رفت یا بخاری سرد زد، رانندگی نکنید. مکانیک سیار و یدککش: ۰۹۱۲ ۳۷۸ ۹۰۰۲
صدای شرشر آب پشت داشبورد که درست موقع گاز دادن میآید و با رها کردن گاز کم میشود، یک معنی روشن دارد: در مسیر آب موتور هوا گیر کرده است. رادیاتور بخاری، همان رادیاتور کوچکی که کابین را گرم می‌کند، پشت داشبورد نشسته و معمولاً یکی از بالاترین نقطه‌های سیستم خنککاری است. وقتی هوا در سیستم باشد، همانجا جمع میشود و هر بار که دور موتور بالا میرود و واترپمپ آب را با فشار بیشتری میچرخاند، حباب‌ها از لوله‌های بخاری رد میشوند و همین صدای شرشر یا قل‌قل را می‌دهند.
هوا خودبه‌خود وارد سیستم نمی‌شود؛ جای آبی را گرفته که رفته است. پس سؤال اصلی این نیست که «صدا را چطور قطع کنیم»، این است که «آب از کجا کم شده». گاهی جواب ساده است: آب رادیاتور بعد از تعویض درست هواگیری نشده. گاهی نشتی کوچکی از شیلنگ یا درِ منبع انبساط است. و گاهی که امیدواریم نباشد، واشر سرسیلندر. پایین‌تر هر کدام را با نشانه‌هایش گفته‌ایم و روش هواگیری را، مخصوصاً برای پژو پارس و ۲۰۶ که این صدا در آن‌ها معروف است، مرحله‌به‌مرحله نوشته‌ایم.
چرا صدای آب از پشت داشبورد میآید، نه از جلوی ماشین؟
سیستم خنککاری یک مدار بسته است: واترپمپ آب را از موتور به رادیاتور جلو میفرستد، خنک میشود و برمی‌گردد. یک شاخهٔ کوچک هم از این مدار به داخل داشبورد میرود، از رادیاتور بخاری می‌گذرد و برمی‌گردد؛ فن بخاری هوای کابین را از روی همین رادیاتور کوچک رد می‌کند و گرم میشود. تا وقتی مدار پر از آب است، هیچ صدایی نمی‌شنوید. به محض این‌که هوا وارد شود، چون سبک‌تر از آب است، به بالاترین جای مدار میرود و آن‌جا، بیشتر وقت‌ها، رادیاتور بخاری است، درست چند سانتی‌متر پشت داشبورد و کنار گوش شما.
در دور آرام، فشار پمپ کم است و حباب یک‌جا میماند. با گاز دادن، جریان آب زیاد میشود، حباب را با خودش می‌کشد و از لوله‌های باریک بخاری رد می‌کند؛ شرشر همین لحظه است. با رها کردن گاز، حباب دوباره برمی‌گردد بالا و صدا می‌خوابد. برای همین خیلی‌ها می‌گویند «فقط موقع گاز دادن».
هوا از کجا وارد سیستم خنککاری شده؟
- آب کم شده و کسی متوجه نشده. منبع انبساط را با موتور سرد نگاه کنید؛ سطح آب باید بین دو خط باشد. اگر زیر خط پایین است، هوا جای آب را گرفته.
- نشتی. شیلنگ ترک‌خورده، بست شل، رادیاتور جلو، واترپمپ (رد سفید یا رنگی زیر پولی پمپ)، محفظهٔ ترموستات، یا خود رادیاتور بخاری (کف‌پوش سمت شاگرد نمناک و شیشه‌ها بخار چرب می‌گیرد).
- درِ منبع انبساط یا رادیاتور خراب. این در باید فشار را نگه دارد. اگر فنرش خسته شده، هنگام گرم شدن آب بیرون میزند و هنگام سرد شدن هوا می‌کشد. قطعهٔ ارزانی است که خیلی از هواگیری‌های تکراری را تمام می‌کند.
- تعویض آب یا قطعه بدون هواگیری. بعد از تعویض آب رادیاتور، ترموستات، شیلنگ یا واترپمپ، اگر سیستم درست هواگیری نشود، هوا داخل میماند. پژو در این مورد سخت‌گیر است.
- واشر سرسیلندر. بدترین حالت. گاز احتراق از راه واشر سوخته وارد مدار آب میشود و مدام هوا (در واقع گاز) می‌سازد. نشانه‌ها: حباب دائمی در منبع انبساط با موتور روشن، بخار سفید و شیرین‌بو از اگزوز، بالا رفتن آمپر آب، آبی که بدون نشتی مشخص مدام کم میشود، و روغن موتوری که زیر درِ روغن شیری و کف‌مانند شده.
نشانه‌های همراه صدا که باید جدی بگیرید
صدای شرشر به‌تنهایی پیام است، نه خطر. این‌ها هستند که خبر از خطر می‌دهند:
- بخاری سرد یا ولرم میزند، مخصوصاً در سربالایی یا ترافیک. یعنی رادیاتور بخاری پر از هواست و آب گرم به آن نمی‌رسد. زمستان که این را حس می‌کنید، تابستان هم همین اتفاق در حال افتادن است، فقط نمی‌فهمید.
- آمپر آب بالا و پایین میرود یا کم‌کم بالا میرود. هوا، مثل آب، گرما را جابهجا نمی‌کند و سنسور دما گاهی در حباب هوا گیر می‌کند و عدد غلط میدهد.
- سطح منبع انبساط هر چند روز پایین‌تر است.
- بوی شیرین داخل کابین یا از زیر کاپوت؛ ضدیخ دارد می‌سوزد یا نشت می‌کند.
- بخار یا دود سفید از زیر کاپوت یا اگزوز.
| چه میبینید | علت احتمالی | چه کار کنید |
|---|---|---|
| شرشر، بخاری گرم، آمپر نرمال، آب کمی کم | هوای باقی‌مانده بعد از تعویض آب | پر کردن و هواگیری |
| شرشر، بخاری ولرم، آب مدام کم میشود | نشتی یا درِ منبع خراب | پیدا کردن نشتی، تعویض در، هواگیری |
| شرشر، آمپر بالا، بخاری ناگهان سرد | آب خیلی کم یا ترموستات | توقف، خنک شدن، پر کردن، بررسی |
| حباب دائمی در منبع، دود سفید، روغن شیری | واشر سرسیلندر | رانندگی نکنید، حمل به تعمیرگاه |
هواگیری رادیاتور بخاری، مرحله به مرحله
اول ایمنی: درِ منبع انبساط یا رادیاتور را هرگز با موتور داغ باز نکنید. آب زیر فشار است و با باز کردن در، جوشان بیرون میزند. یک ساعت صبر کنید یا صبح انجام بدهید.
- ماشین را روی سطح صاف بگذارید؛ اگر می‌توانید، جلوی ماشین کمی بالاتر باشد (روی سربالایی ملایم) تا هوا به سمت منبع برود.
- با موتور سرد، درِ منبع انبساط را باز کنید و با مخلوط ضدیخ و آب مناسب خودرو، تا خط بالا پر کنید. فقط آب ساده نریزید مگر اضطراری باشد.
- بخاری را روی گرم‌ترین حالت و فن را روی دور کم بگذارید تا شیر بخاری باز باشد و آب از رادیاتور بخاری رد شود.
- موتور را روشن کنید و درِ منبع را باز بگذارید. بگذارید موتور به دمای کار برسد و ترموستات باز شود؛ نشانه‌اش این است که شیلنگ بالای رادیاتور گرم میشود و بعد فن رادیاتور میزند. در این مدت حباب‌ها از منبع بیرون می‌آیند و سطح آب پایین میرود؛ کم‌کم پر کنید.
- شیلنگ بالای رادیاتور را چند بار با دست فشار بدهید (با دستکش، داغ است) تا هوای مانده در آن بالا برود.
- چند بار دور موتور را تا حدود دو هزار ببرید و رها کنید. وقتی دیگر حباب نیامد و سطح آب ثابت ماند، در را ببندید.
- بعد از خنک شدن کامل و فردای آن روز، دوباره سطح آب را چک کنید و در صورت نیاز کم‌کم پر کنید.
پژو پارس، ۴۰۵، سمند و ۲۰۶: پیچ هواگیری
موتورهای پژو (خانوادهٔ XU و TU) به هوا حساس‌اند و برای همین پیچ هواگیری دارند؛ معمولاً یکی روی شیلنگ بخاری یا سه‌راهی نزدیک دیوارهٔ آتش، و یکی روی محفظهٔ ترموستات یا شیلنگ بالای رادیاتور. جای دقیقش در مدل‌ها کمی فرق دارد، ولی پیدا کردنش سخت نیست: پیچ پلاستیکی کوچک با شیار پیچ‌گوشتی. روش: با موتور سرد و درِ منبع باز، پیچها را باز کنید، آب بریزید تا از هر پیچ آب بدون کف و حباب بیرون بزند، همان پیچ را ببندید و به بعدی بروید. بعد موتور را روشن کنید و مراحل بالا را کامل کنید. اگر بعد از این کار باز هم صدا هست، یا هوا از جایی وارد میشود یا کار را باید یک بار دیگر با حوصله تکرار کرد؛ در پژو گاهی دو بار لازم است.
چرا پژو پارس و ۲۰۶ بیشتر این صدا را می‌دهند؟
راستش این صدا در هر ماشینی که آبش کم شده باشد شنیده میشود، اما پژوها به دلایلی معروف‌ترند: منبع انبساط کنار موتور و نه در بالاترین نقطه، مسیر شیلنگ بخاری با پیچ‌وخم، درِ منبعی که با کمی خستگی فشار را از دست میدهد، و رادیاتور بخاری‌ای که به‌راحتی هوا نگه می‌دارد. به همین دلیل کارخانه پیچ هواگیری گذاشته و به همین دلیل مکانیک‌ها می‌گویند «پژو را بدون هواگیری تحویل نده». خیلی وقت‌ها که بعد از تعویض آب رادیاتور یا ترموستات به ما زنگ می‌زنند و می‌گویند پشت داشبورد صدای آب میآید، همین است: کار تمام نشده.
کی خطرناک میشود و باید توقف کنید؟
هوا در سیستم یعنی خنککاری ناقص. موتور در بعضی نقاط، مخصوصاً دور سیلندرها و سرسیلندر، داغ‌تر از چیزی میشود که آمپر نشان میدهد. ادامهٔ رانندگی در این حالت همان مسیری است که به واشر سرسیلندر و تاب برداشتن سرسیلندر ختم میشود، و آن تعمیر چند برابر هزینهٔ یک حمل ساده است. این‌ها را «توقف فوری» بدانید:
- آمپر آب به سه‌چهارم بالا یا خط قرمز رسید.
- بخاری ناگهان سرد زد در حالی که آمپر بالا میرود.
- بخار از زیر کاپوت یا بوی شدید ضدیخ.
- منبع انبساط خالی است و آب ریختن جواب نمیدهد یا فوراً کم میشود.
در این حالت کنار بکشید، موتور را خاموش کنید و صبر کنید خنک شود. آب سرد را روی موتور داغ نریزید. اگر آب دارید و منبع کاملاً سرد شده، کم‌کم پر کنید، اما اگر مطمئن نیستید نشتی کجاست، حرکت نکنید. مکانیک سیار ما در محل سطح آب و نشتی را چک می‌کند، درِ منبع را تست می‌کند و اگر مشکل هوا و کم‌آبی باشد، همانجا پر می‌کند و هواگیری می‌کند تا با خیال راحت بروید. اگر ماشین جوش آورده یا نشانه‌های واشر سرسیلندر دارد، رانندگی به هیچ‌جا توصیه نمی‌شود؛ یدککش آن را به تعمیرگاه می‌برد و برای خودروی اتوماتیک کفی خودروبر می‌فرستیم. هزینه با نرخ مصوب اتحادیه و پیش از اعزام اعلام میشود. برای هر مشکل دیگری در تهران و حومه هم امداد خودرو ما شبانه‌روزی است.
سوال‌های پرتکرار
صدای شرشر آب پشت داشبورد خطرناک است؟
خود صدا خطرناک نیست، اما پیام مهمی دارد: هوا در سیستم خنککاری است و معمولاً یعنی آب کم شده یا نشتی دارید. اگر همراهش آمپر آب بالا میرود، بخاری سرد میزند یا بخار میبینید، توقف کنید؛ ادامهٔ رانندگی میتواند به واشر سرسیلندر آسیب بزند.
چرا صدا فقط موقع گاز دادن میآید؟
چون با بالا رفتن دور موتور، واترپمپ آب را با فشار بیشتری میچرخاند و حبابهای هوای گیرکرده در رادیاتور بخاری (که پشت داشبورد است) جابهجا میشوند. در دور آرام هوا یک جا میماند و صدایی نمیدهد.
هواگیری رادیاتور پژو پارس و ۲۰۶ چطور انجام میشود؟
با موتور سرد، درِ منبع انبساط را باز کنید، پیچهای هواگیری روی شیلنگ بخاری و محفظهٔ ترموستات را باز کنید و آنقدر آب بریزید تا از پیچها آب بدون کف بیرون بزند؛ پیچها را ببندید. بخاری را روی گرم بگذارید، موتور را روشن کنید تا فن بزند، بعد از خنک شدن دوباره سطح آب را چک کنید.
اگر بعد از هواگیری دوباره صدا برگشت چه؟
یعنی هوا از جایی وارد میشود: نشتی از شیلنگ یا رادیاتور، درِ منبع انبساط که فشار را نگه نمیدارد، یا در بدترین حالت واشر سرسیلندر که گاز احتراق را به آب میفرستد. سطح آب، حباب دائمی در منبع و بخار سفید از اگزوز را جدی بگیرید و به مکانیک نشان بدهید.
میتوانم با این صدا تا تعمیرگاه بروم؟
اگر آمپر آب نرمال است، بخاری گرم میدهد و منبع انبساط تا خط پایین هم خالی نشده، آهسته و با نگاه به آمپر تا تعمیرگاه نزدیک بروید. اگر آمپر بالا رفت یا بخار دیدید، همانجا بایستید و مکانیک سیار یا یدککش بخواهید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت می‌کند.